Comments on: Waghya’s Samadhi (Mausoleum) Raigad Fort,Maharashtra http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/ Bringing India together, one photo at a time Fri, 10 Sep 2010 10:21:42 -0400 http://wordpress.org/?v=2.8.4 hourly 1 By: sachin http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1608 sachin Sat, 27 Mar 2010 13:24:15 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1608 jai maharashtra!! छत्रपती शिवाजी महाराजांचा कृष्णा घोडी आणि वाघ्या कुत्र्यावर फार जीव होता. ही दोन्ही जीवाला जीव देणारी इमानी जनावरं. त्यातही वाघ्याच्या स्वामीनिष्ठेची कथा काय वर्णावी! महाराजांचं महानिर्वाण झाल्यानंतर दुःखाने वेड्यापिश्‍या झालेल्या वाघ्याने राजांच्या चितेवर झेप घेतली आणि आपलं जीवन संपवलं. मराठ्यांच्या इतिहासात या मुक्‍या जनावराची स्वामिनिष्ठा सुवर्णाक्षरांनी नोंदली गेली आहे. आजही धन्यावरील इमानाचा, श्रद्धेचा दाखला देताना वाघ्या कुत्र्याचं उदाहरण दिलं जातं. धन्य तो वाघ्या! (यासंदर्भातील एक बातमी आहे. जरूर पाहा - http://dogsinthenews.com/issues/0207/articles/020705b.htm) पण ही वाघ्याची कथा खरोखरच खरी आहे? खरेच असा कुत्रा महाराजांकडे होता? त्याने खरेच महाराजांच्या चितेवर झेप घेऊन प्राणार्पण केलं? आणि हे जर खरं नसेल, तर मग रायगडावर दाखविली जाते ती समाधी कोणत्या कुत्र्याची आहे? या सवालांचे जवाब मोठे विस्मयकारक आहेत. वाघ्या, त्याचं प्राणार्पण आणि त्याचं स्मारक ही सगळीच एक मिथ आहे. महाराजांच्या अंतकाळच्या वर्णनात ही गोष्ट नाही. या कथेला कोणताही ऐतिहासिक आधार नाही. शिवकालीन, शिवपूर्व वा शिवोत्तरकालीन कागदपत्रांत कधीही, कुठेही, कोणत्याही कुत्र्याने आपल्या धन्याच्या मृतदेहाबरोबर स्वतःला जाळून घेतल्याचा उल्लेख नाही. ही कथा आली कोठून? तर कविवर्य राम गणेश गडकरी यांच्या कविकल्पनेतून ही अचाट कहाणी निर्माण झाली. तीही केव्हा, तर राजांच्या निर्वाणानंतर दोन-अडीचशे वर्षांनी. गंमत म्हणजे कुत्र्याच्या समाधीवर जो मजकूर आहे, त्यातच ही कथा गडकऱ्यांच्या "राजसंन्यास' या नाटकावरून घेतली असल्याचा उल्लेख "संदर्भ' म्हणून केलेला आहे. आता असं जर असेल, तर मग कुत्र्याचे स्मारक तिथं आलं कुठून? याचीही एक (सत्य)कथा आहे. 1918 मध्ये इंग्रजांनी रायगड जिंकला. त्यावेळी त्यांच्या तोफांच्या भडिमाराने गडावरील सर्व इमारती जमीनदोस्त झाल्या. गडाची वाताहत झाली. त्याच वर्षी पेशवाई बुडाली आणि मराठी साम्राज्याचा हा मणिहार, रायगड विस्मृतीच्या काळोखात बुडाला तो पुढील तब्बल 67 वर्षे. 1885 साली इंग्रज गव्हर्नरने रायगडाला प्रथम भेट दिली. त्यावेळी राजांच्या समाधीची दुरवस्था पाहून तो इंग्रज अधिकारी कळवळला. म्हणाला, ""अरे, तुमचा राजा केवढा थोर होता. आणि त्याच्या समाधीची ही अवस्था?'' त्याने समाधीच्या तेलवातीसाठी पाच रुपये काढून दिले. त्यानंतर दरवर्षीच पाच रुपये अनुदान त्याकामी मंजूर करण्यात आलं. ही गोष्ट लोकमान्य टिळकांच्या कानावर गेली. त्यांनी समाधीचा जीर्णोद्धार करण्याचं ठरवलं. त्यासंदर्भात 1896 मध्ये एक सर्वपक्षीय सभा घेतली. पण पुढं ते काम थंडावलं. लोकमान्यांच्या मृत्यूनंतर पुन्हा एकदा स्मारक समितीने उचल खाल्ली. स्मारकासाठी निधी जमवायला काही मंडळी इंदूरला होळकरांकडे गेली. पण शिवस्मारकाच्या कामासाठी पैसे देणं हे इंग्रज स्वामींना आवडणार नाही या भयाने हे संस्थानिक स्मारक समितीच्या सभासदांची भेट घेण्याचं टाळू लागले. भेट टाळायची, तर त्यासाठी कारण काय; तर "महाराज सुतकात आहेत'. सुतक कसलं, तर महाराणीसाहेबांचे लाडके कुत्रे साहेब मेले होते त्याचे! समितीच्या सभासदांना तोवर महाराजांची नेमकी काय अडचण आहे हे बरोबर लक्षात आलं होतं. तेव्हा त्यांनी त्यावर एक अफलातून तोडगा सुचविला, की महाराजांनी त्यांच्या लाडक्‍या कुत्र्याच्या स्मारकानिमित्त देणगी द्यावी आणि त्या देणगीचा काही अंश खर्चून समितीने त्या कुत्र्याचा पुतळा उभारावा. त्यानुसार त्या पैशातील काही भाग खर्चून रायगडावर कुत्र्याचा पुतळा उभारण्यात आला. महाराजांची समाधी म्हणून 1926पूर्वी जो अष्टकोनी चबुतरा दाखविला जातो, ज्यावर नंतर मेघडंबरी बांधली, त्या चबुतऱ्याजवळ जो चौकोनी चौथरा दुर्लक्षिलेल्या अवस्थेत पडलेला होता, त्याची पुनर्रचना करून त्यावर हा होळकरांच्या कुत्र्याचा पुतळा बसविण्यात आला. संदर्भ - - "इतिहास - सत्य आणि आभास' - निनाद बेडेकर, सत्याग्रही विचारधारा, दिवाळी 98 - "शिवरायांची समाधी आहे कोठे?' - रविवार सकाळ, 28 मे 1995 jai maharashtra!!

छत्रपती शिवाजी महाराजांचा कृष्णा घोडी आणि वाघ्या कुत्र्यावर फार जीव होता. ही दोन्ही जीवाला जीव देणारी इमानी जनावरं. त्यातही वाघ्याच्या स्वामीनिष्ठेची कथा काय वर्णावी! महाराजांचं महानिर्वाण झाल्यानंतर दुःखाने वेड्यापिश्‍या झालेल्या वाघ्याने राजांच्या चितेवर झेप घेतली आणि आपलं जीवन संपवलं. मराठ्यांच्या इतिहासात या मुक्‍या जनावराची स्वामिनिष्ठा सुवर्णाक्षरांनी नोंदली गेली आहे. आजही धन्यावरील इमानाचा, श्रद्धेचा दाखला देताना वाघ्या कुत्र्याचं उदाहरण दिलं जातं. धन्य तो वाघ्या! (यासंदर्भातील एक बातमी आहे. जरूर पाहा – http://dogsinthenews.com/issues/0207/articles/020705b.htm)

पण ही वाघ्याची कथा खरोखरच खरी आहे? खरेच असा कुत्रा महाराजांकडे होता? त्याने खरेच महाराजांच्या चितेवर झेप घेऊन प्राणार्पण केलं? आणि हे जर खरं नसेल, तर मग रायगडावर दाखविली जाते ती समाधी कोणत्या कुत्र्याची आहे? या सवालांचे जवाब मोठे विस्मयकारक आहेत. वाघ्या, त्याचं प्राणार्पण आणि त्याचं स्मारक ही सगळीच एक मिथ आहे. महाराजांच्या अंतकाळच्या वर्णनात ही गोष्ट नाही. या कथेला कोणताही ऐतिहासिक आधार नाही. शिवकालीन, शिवपूर्व वा शिवोत्तरकालीन कागदपत्रांत कधीही, कुठेही, कोणत्याही कुत्र्याने आपल्या धन्याच्या मृतदेहाबरोबर स्वतःला जाळून घेतल्याचा उल्लेख नाही.

ही कथा आली कोठून? तर कविवर्य राम गणेश गडकरी यांच्या कविकल्पनेतून ही अचाट कहाणी निर्माण झाली. तीही केव्हा, तर राजांच्या निर्वाणानंतर दोन-अडीचशे वर्षांनी. गंमत म्हणजे कुत्र्याच्या समाधीवर जो मजकूर आहे, त्यातच ही कथा गडकऱ्यांच्या “राजसंन्यास’ या नाटकावरून घेतली असल्याचा उल्लेख “संदर्भ’ म्हणून केलेला आहे.

आता असं जर असेल, तर मग कुत्र्याचे स्मारक तिथं आलं कुठून? याचीही एक (सत्य)कथा आहे. 1918 मध्ये इंग्रजांनी रायगड जिंकला. त्यावेळी त्यांच्या तोफांच्या भडिमाराने गडावरील सर्व इमारती जमीनदोस्त झाल्या. गडाची वाताहत झाली. त्याच वर्षी पेशवाई बुडाली आणि मराठी साम्राज्याचा हा मणिहार, रायगड विस्मृतीच्या काळोखात बुडाला तो पुढील तब्बल 67 वर्षे. 1885 साली इंग्रज गव्हर्नरने रायगडाला प्रथम भेट दिली. त्यावेळी राजांच्या समाधीची दुरवस्था पाहून तो इंग्रज अधिकारी कळवळला. म्हणाला, “”अरे, तुमचा राजा केवढा थोर होता. आणि त्याच्या समाधीची ही अवस्था?” त्याने समाधीच्या तेलवातीसाठी पाच रुपये काढून दिले. त्यानंतर दरवर्षीच पाच रुपये अनुदान त्याकामी मंजूर करण्यात आलं.

ही गोष्ट लोकमान्य टिळकांच्या कानावर गेली. त्यांनी समाधीचा जीर्णोद्धार करण्याचं ठरवलं. त्यासंदर्भात 1896 मध्ये एक सर्वपक्षीय सभा घेतली. पण पुढं ते काम थंडावलं. लोकमान्यांच्या मृत्यूनंतर पुन्हा एकदा स्मारक समितीने उचल खाल्ली. स्मारकासाठी निधी जमवायला काही मंडळी इंदूरला होळकरांकडे गेली. पण शिवस्मारकाच्या कामासाठी पैसे देणं हे इंग्रज स्वामींना आवडणार नाही या भयाने हे संस्थानिक स्मारक समितीच्या सभासदांची भेट घेण्याचं टाळू लागले. भेट टाळायची, तर त्यासाठी कारण काय; तर “महाराज सुतकात आहेत’. सुतक कसलं, तर महाराणीसाहेबांचे लाडके कुत्रे साहेब मेले होते त्याचे! समितीच्या सभासदांना तोवर महाराजांची नेमकी काय अडचण आहे हे बरोबर लक्षात आलं होतं. तेव्हा त्यांनी त्यावर एक अफलातून तोडगा सुचविला, की महाराजांनी त्यांच्या लाडक्‍या कुत्र्याच्या स्मारकानिमित्त देणगी द्यावी आणि त्या देणगीचा काही अंश खर्चून समितीने त्या कुत्र्याचा पुतळा उभारावा.

त्यानुसार त्या पैशातील काही भाग खर्चून रायगडावर कुत्र्याचा पुतळा उभारण्यात आला. महाराजांची समाधी म्हणून 1926पूर्वी जो अष्टकोनी चबुतरा दाखविला जातो, ज्यावर नंतर मेघडंबरी बांधली, त्या चबुतऱ्याजवळ जो चौकोनी चौथरा दुर्लक्षिलेल्या अवस्थेत पडलेला होता, त्याची पुनर्रचना करून त्यावर हा होळकरांच्या कुत्र्याचा पुतळा बसविण्यात आला.

संदर्भ -
- “इतिहास – सत्य आणि आभास’ – निनाद बेडेकर, सत्याग्रही विचारधारा, दिवाळी 98
- “शिवरायांची समाधी आहे कोठे?’ – रविवार सकाळ, 28 मे 1995

]]> By: amol http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1595 amol Fri, 29 Jan 2010 12:07:41 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1595 Good job its really amazing, …Jai Bhavani Jai Shivaji….Jai Maharashtra… Good job its really amazing,

…Jai Bhavani Jai Shivaji….Jai Maharashtra…

]]> By: DARSHAN http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1571 DARSHAN Mon, 19 Oct 2009 05:07:35 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1571 too nice photo such a good job. too nice photo such a good job.

]]> By: Dev http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1567 Dev Fri, 09 Oct 2009 21:25:33 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1567 Amazing Bro. You Revealed some hidden facts that very few knew abt....Good job done...Jai Bhavani Jai Shivaji....Jai Maharashtra... Amazing Bro. You Revealed some hidden facts that very few knew abt….Good job done…Jai Bhavani Jai Shivaji….Jai Maharashtra…

]]> By: dharmaraj http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1561 dharmaraj Mon, 21 Sep 2009 08:30:50 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1561 It is nice to see the Waghya.... great job buddy.. It is nice to see the Waghya….

great job buddy..

]]> By: jitendra http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1560 jitendra Wed, 09 Sep 2009 09:00:58 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1560 nice photo nice photo

]]> By: ajay sinha http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1557 ajay sinha Wed, 26 Aug 2009 14:38:36 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1557 Quite nice. Quite nice.

]]> By: Jitu http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1309 Jitu Thu, 18 Jun 2009 06:29:16 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1309 Great Maratha's waghya Great Maratha’s waghya

]]> By: ajit http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-1275 ajit Wed, 17 Jun 2009 10:58:35 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-1275 hich tar narathi mansachi shan aahe , aatacha vel aahe petun utnyachi aata zoplat tar te bandkhor tumhala kaymche zopvtil jagte rha aaplya marathi panasathi jai bavani jai shivaji, jai mharastra hich tar narathi mansachi shan aahe ,
aatacha vel aahe petun utnyachi
aata zoplat tar te bandkhor tumhala kaymche zopvtil
jagte rha aaplya marathi panasathi

jai bavani jai shivaji,
jai mharastra

]]> By: vishal http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-815 vishal Fri, 15 May 2009 09:16:57 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-815 what do u call pipani instrument in english searching on the net couldnt find it what do u call pipani instrument in english
searching on the net couldnt find it

]]> By: Senthil http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-753 Senthil Fri, 01 May 2009 13:07:43 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-753 its really amazing, i really like the dog... its really amazing, i really like the dog…

]]> By: amit21 http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-370 amit21 Sat, 28 Mar 2009 07:55:33 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-370 Amazing…yarrrrrrrrrrrrrrrr Amazing…yarrrrrrrrrrrrrrrr

]]> By: amit http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-369 amit Sat, 28 Mar 2009 07:53:48 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-369 Amazing…. Amazing….

]]> By: amit http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-368 amit Sat, 28 Mar 2009 07:50:53 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-368 not bad.... not bad….

]]> By: Parashar http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-356 Parashar Fri, 27 Mar 2009 20:53:33 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-356 Praful nice capture yaar ani bcoz of u i came 2 knw abt Waghya thx mate!!! Praful nice capture yaar ani bcoz of u i came 2 knw abt Waghya thx mate!!!

]]> By: Shantanu http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-288 Shantanu Thu, 19 Mar 2009 04:05:23 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-288 Great Click..... Great Click…..

]]> By: Mudra http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-287 Mudra Wed, 18 Mar 2009 23:14:13 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-287 simply Amazing, some great souls are hidden. But itz great to know some people strive to explore them. simply Amazing, some great souls are hidden. But itz great to know some people strive to explore them.

]]> By: supriya http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-284 supriya Tue, 17 Mar 2009 18:16:00 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-284 nice pic!! nice pic!!

]]> By: Meghali http://www.indiashots.com/2009/03/13/waghyas-samadhi-raigad/comment-page-1/#comment-272 Meghali Mon, 16 Mar 2009 17:49:31 +0000 http://www.indiashots.com/?p=1084#comment-272 Very Nice Shot.. Very Nice Shot..

]]>